Binası riskli yapı olarak tespit edilen maliklerin ve kiracıların ilk sorusu genellikle aynıdır: Evi ne zamana kadar boşaltmamız gerekiyor? Bu sorunun cevabı, sürecin hangi aşamada olduğuna ve dönüşümün maliklerin anlaşmasıyla mı yoksa idarenin eliyle mi yürütüldüğüne göre değişir. Aşağıda tahliye sürecini aşama aşama ele alıyoruz.

Tahliye süreci ne zaman başlar?

Tahliye yükümlülüğü, riskli yapı tespitinin kesinleşmesiyle doğar. Tespit raporu maliklere tebliğ edilir ve tebliğden itibaren on beş gün içinde itiraz edilebilir. İtiraz edilmemesi veya itirazın teknik heyetçe reddedilmesi hâlinde tespit kesinleşir. Bu aşamadan önce, yalnızca kentsel dönüşüm niyeti veya bir malikin talebi, kimseyi evini boşaltmaya zorlamaz.

Maliklere ne kadar süre verilir?

Tespitin kesinleşmesinin ardından riskli yapının yıktırılması için maliklere doksan günden fazla olmamak üzere süre verilir. Bu süre içinde yapının boşaltılması ve yıkımın maliklerce gerçekleştirilmesi beklenir. Uygulamada malikler çoğu zaman müteahhitle anlaşarak tahliye ve yıkım takvimini sözleşmeyle belirler; bu durumda tahliye tarihi, idarenin verdiği süre içinde kalmak kaydıyla sözleşmedeki takvime göre şekillenir.

Süre içinde tahliye edilmezse ne olur?

Verilen süre içinde yapı boşaltılmaz ve yıkılmazsa süreç idare eliyle yürütülür. Bu aşamada yapıya verilen elektrik, su ve doğal gaz gibi hizmetlerin durdurulması gündeme gelebilir; tahliyeye direnilmesi hâlinde ise yıkım ve tahliye kolluk kuvvetinin desteğiyle gerçekleştirilir. İdare eliyle yapılan yıkımın masrafları maliklerden tahsil edilebileceğinden, sürecin maliklerin kendi planlamasıyla yürütülmesi hem maliyet hem de zamanlama bakımından çoğu zaman daha avantajlıdır.

Kiracının durumu

Riskli yapıda oturan kiracı da tahliye yükümlülüğünden etkilenir; kira sözleşmesi, yapının yıkılmasıyla birlikte ifa imkânsızlığı nedeniyle sona erer. Kiracının kira sözleşmesinin süresinin dolmamış olması, riskli yapının tahliyesine engel oluşturmaz. Buna karşılık en az bir yıldır o yapıda oturduğunu belgeleyen kiracılar bazı yardımlardan yararlanabilir. Kiracıların bu hakkı kaybetmemesi için ikamet adresinin idareye doğru ve zamanında bildirilmesi önemlidir.

Tahliye sürecinde maliklerin dikkat etmesi gerekenler

Tahliye, kentsel dönüşümde maddi hak kayıplarının en sık yaşandığı aşamadır. Kira yardımı başvurusu için tahliye tutanağının eksiksiz düzenlenmesi ve ikameti gösteren belgelerin saklanması gerekir. Müteahhitle sözleşme imzalanmadan önce taşınmazın tahliye edilmesi malikin elini zayıflatabilir; teslim süresinin, gecikme hâlinde ödenecek kira tazminatının ve teminatların sözleşmede açıkça düzenlendiğinden emin olunmadan evin boşaltılmaması önerilir.

Tahliye kararına karşı yapılabilecekler

Riskli yapı tespitinin hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa, itirazın reddine karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Davada yürütmenin durdurulması talep edilerek, dava sonuçlanana kadar yıkım ve tahliye işlemlerinin durdurulması istenebilir. Dava açma süreleri kısa olduğundan tebligat tarihinin takibi kritik önem taşır. Dava süreçlerine ilişkin ayrıntılar için Kentsel Dönüşüm Davaları Ne Kadar Sürer? yazımızı inceleyebilirsiniz.

Riskli yapı tespiti, kira yardımı ve salt çoğunluk kararlarına dair diğer sorular için Kentsel Dönüşüm SSS sayfamızı, sürecinize özel değerlendirme için Kentsel Dönüşüm Hukuku sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.